Joe Biden en stotteren – een krachtig en soms ingewikkeld verhaal

Wauw. De machtigste persoon op de wereld stottert. Als dat geen voorbeeld is voor stotterende mensen. Of toch niet? Want, Biden spreekt zo goed als vloeiend en hij heeft het over het overwinnen van stotteren. Is dat dé boodschap? Toch zit er ook een inspirerend verhaal voor mensen die stotteren in; wat uitleg is wel op z’n plaats.

Emily Blunt, James Earl Jones, Samuel L. Jackson, Bruce Willis. Ze hebben gemeen dat ze een boegbeeld zijn van stotter-organisaties in de Verenigde Staten en zich gepassioneerd inzetten voor mensen die stotteren. Alleen, je hoort geen stotters in hun spraak. Ze vertellen graag hoe ze van stotteren af gekomen zijn. Zo kunnen ze -onbedoeld- juist een negatief voorbeeld zijn; vooral voor mensen die met hun stotteren worstelen. “Emily Blunt is er vanaf, waarom lukt het mij nou niet?”

Vloeiend

Biden vertelt graag dat hij maanden, jaren geoefend heeft op vloeiend spreken. In het licht van de verkiezingen is dat een mediageniek verhaal. Van links tot rechts wordt hij gezien als een vechter, een doorzetter. Hij had een probleem, heeft dat overwonnen en heeft daarna carrière gemaakt tot de machtigste persoon ter wereld. Als je het zo opvat dan krijg je wat stottertherapeuten in de VS al horen. Ouders zeggen tegen hun kinderen “Kan je niet wat meer zoals Biden praten?

De kritische luisteraar hoort uiteraard dat Biden nog steeds stottert. Veel mensen die stotteren, ook kinderen, hebben dat haarfijn door. Ze kennen immers alle trucjes. De korte stiltes, snelle wisselingen naar andere woorden, de bij vlagen wat zwakke articulatie, wegkijken op al die momenten. Biden laat het vloeiend klinken, ook al is hij dat niet altijd.

Passing as fluent. Vergis je niet in het zesde zintuig dat iemand die stottert daarvoor heeft. Puur door het dag in dag uit, jaar in jaar uit zelf te ervaren. Als je niet oppast en Biden aanhaalt zonder context is de boodschap: vloeiendheid is het grootste goed. Als je het niet van nature hebt, moet je met alle macht doen alsof. Biden is daarom misschien wel het slechtste voorbeeld voor stotterende mensen.

Club van stotterende mensen

Of toch niet? Als je je verdiept in wat Biden zegt, is er ook een genuanceerder verhaal. Juist dit verhaal kan met wat duiding inspirerend zijn. Het overcoming van Biden wordt vaak uitgelegd als dat het over het stotteren zelf gaat, maar Biden lijkt het overwinnen van de impact van stotteren te bedoelen. Hij neemt het regelmatig hartstochtelijk op voor mensen die stotteren. Een goed voorbeeld is een town hall meeting in februari 2020 op CNN. “Stotteren is de enige handicap waar nog om gelachen mag worden”, zegt Biden boos. Hij weet waar het over gaat. Je ziet het, je voelt het, hij hoort duidelijk bij de club van stotterende mensen. Als je zelf stottert voel je je al snel verbonden met hem. Bij een Emily Blunt of Bruce Willis is dat gevoel toch echt anders, hoe goed ze het ook bedoelen.

Biden spreekt op stottergala’s, heeft zijn privénummer aan tientallen mensen die stotteren gegeven en hij heeft één-op-één gesprekken met stotterende kinderen als hij ze tegenkomt. Van de ‘triljoen’ prijzen die hij zegt gewonnen te hebben, vindt hij één het belangrijkst: de Annie Award. Het is een ASHA-prijs die hij in 2009 kreeg voor zijn inzet voor mensen die stotteren. Zijn belangrijkste boodschap is: ‘laat stotteren niet je leven bepalen, je bent zoveel meer dan dat alleen’. Dat is een fijne boodschap voor mensen die stotteren en ouders van stotterende kinderen.

Dementie? Nee stotteren

De belangrijkste impuls voor de stottergemeenschap kwam recent. Het (soms niet kunnen) vermijden van stotters in speeches, maakte dat Trump hem ‘Sleepy Joe’ noemde. Trump dacht zo het publiek te overtuigen dat Biden dementerend was. Er is echter wat anders aan de hand, waar Biden eerder publiekelijk niet veel over gezegd heeft. Hij stottert. Door zijn jarenlange inzet voor mensen die stotteren kon hij het beeld van een dementerende man keren. Op de Democratische conventie vertelde dertienjarige Brayden Harrington in een video hoe Biden hem geholpen had. Brayden deed dat zelfverzekerd, krachtig en vooral met flinke stotters. Het was duidelijk: uiteraard kan Biden op namen komen en weet hij wat hij wil zeggen. Alleen heeft hij soms vanwege het stotteren wat meer tijd nodig. En natuurlijk geldt dat net zo voor andere mensen die stotteren. Eerst dacht het publiek dat Biden niet alles goed op een rijtje had, later bleek het door zijn stotteren te komen. En dat is niet zo erg. Sterker nog, Biden heeft daar zijn doorzettersmentaliteit uit ontwikkeld. Het is juist deze switch in perceptie die zoveel doet voor mensen die stotteren wereldwijd.

Sterk verhaal met stotteren

Door dat ene filmpje. Zo doet iemand uit de jonge generatie wat de toekomstig president zelf niet doet: met stotters een krachtig, duidelijk en sterk verhaal overbrengen. Braydens stotters hadden er makkelijk uit geknipt kunnen worden, maar Biden heeft gekozen dat niet te doen vanwege de diepere laag die de onvloeiendheid geeft. Een verhaal met stotters in de spraak waarvan de inhoud zo ontzettend krachtig is. Dat is de boodschap die cliënten moeten krijgen.

Wat dan te doen met het terugkerende verhaal dat Biden stotteren overwonnen heeft? Het is goed dat in de tijdsgeest te plaatsen. Biden is geboren in 1942. De tijd van de monster study en van ‘praat er maar niet over met je kind, dan wordt het erger’. Ander belangrijk element is dat Biden zelf besloot uit den treure te oefenen met teksten opzeggen. Er was geen logopedist die hem die vloeiendheids-oefeningen meegaf, of ouders die wilden dat hij bleef oefenen tot hij vloeiend was of leek.

Moeder

Sterker nog, de moeder van Biden heeft in de jaren 40 al een essentiële boodschap achtergelaten. Het was naast het vele oefenen het tweede werkzame element voor Biden. Toen kleine Joe thuis vertelde dat hij door een non op school voor gek gezet was, keek zijn moeder hem aan en zei: “Kijk me aan Joey. Je bent knap, je bent zo slim, je bent sportief. Laat dit je niet karakteriseren, Joey!” Elke dag dat hij naar school ging bekrachtigde ze hem. “Dat betekende de wereld voor me”, zegt Biden daar nu over. “Het slechtste wat je als ouder kan doen is de zin van je kind afmaken; versterken daar gaat het om.”

Allerkrachtigste boodschap

Dat zijn de boodschappen waar mensen die stotteren en hun ouders iets aan kunnen hebben, dat genuanceerde verhaal. Juist omdat deze gegeven worden door de president van de Verenigde Staten. Nu hopen dat hij eenmaal gekozen af en toe een (vrijwillige) stotter laat horen, zoals de jonge Brayden. Uiteindelijk is dat de allerkrachtigste boodschap die hij kan geven: “ook de president stottert, dat zit gewoon in je. Het doet niets af aan de boodschap.”

Sinterklaas en stotteren: zo maak je het wat makkelijker

Sinterklaas is een leuke en spannende tijd voor veel kinderen. Zo ook voor kinderen die stotteren. Emoties (positieve én negatieve) zorgen bij kinderen vaak dat ze meer gaan stotteren.

De Sinterklaastijd is spannend. Het kind krijgt kado’s, pieten komen het huis in, er gaat van alles mis in het Sinterklaasjournaal (komt het wel goed?!) en er zijn vaak meerdere vieringen. Stottertherapeuten zien bij de meeste kinderen die ze in behandeling hebben (flink) meer stotteren. Als ouder wil je je kind graag helpen. Hieronder staan een paar tips. Pik de tips eruit die het best bij jouw kind passen.

Tips

1. Voorspelbaarheid

Sinterklaas heeft de nodige geheimzinnigheid. Het kind weet niet zo goed wat het kan verwachten. Probeer een deel van de onzekerheid weg te nemen. Ze voelen zich dan veiliger en zo neem je spanning weg. Vertel van te voren wat er bij de intocht gebeurt en wat jullie doen. Leg uit dat er muziek is, dansende pieten en pepernoten.

2. Aftellen

Maak met je kind een aftelkalender waar hij elke ochtend of avond een dag kan afkruisen (of een sticker op kan plakken). Zet op die kalender alle activiteiten die er rond Sinterklaas zijn, zoals de intocht, pakjesavond, viering op school en schoen zetten. Een kind heeft geen gevoel bij een tijdsperiode zoals volwassenen dit hebben. Met een uitspraak als “over 10 nachtjes is het pakjesavond”, kunnen ze niet zoveel. Het maakt het alleen maar spannender. Met een aftelkalender maak je het wat minder spannend. Tegelijk ben je discussie voor over wel of geen schoen zetten vanavond. Dat staat namelijk op de kalender.

Echter, voor sommige kinderen is aftellen naar grote evenementen juist spannender. Tegelijk hebben ze de kalender nodig voor overzicht en structuur. Een tussenvorm is dan dat je wél van te voren een kalender maakt, maar de grote belangrijke evenementen pas kort van te voren (bijvoorbeeld de ochtend voordat het plaatsvindt) op de kalender zet.

3. Klein

Het kind hoeft niet èn thuis èn op papa’s werk èn op mama’s werk èn op school èn bij opa en oma èn bij de (voetbal)vereniging een pakjesavond te hebben. Maak keuzes. Zet ook niet te vaak een schoen en doe er kleine kado’s in. Doe zelf ook zo neutraal mogelijk over Sinterklaas. Als je vaak zegt: “spannend he?”, dan wordt het vanzelf (te) spannend voor je kind.

4. Angsten wegnemen door te luisteren

Merk je spanning? Praat er met je kind over om er zo achter te komen wat hij spannend vindt. Vervolgens kan je de angsten wegnemen. Wil hij niet op schoot bij de Sint of een hand geven? Dan spreek je af dat dat niet hoeft en jij daarvoor zorgt dat het niet gebeurt. Je kan (ook) afspreken dat jullie een plekje achterin zoeken bij een Sinterklaasviering.

5. Geen boeman

Sinterklaas is geen boeman. Hij neemt geen kinderen mee naar Spanje. Gebruik Sinterklaas niet om het gedrag van het kind te veranderen; dreig er niet mee. Ook krijgt je kind gewoon een kado als hij zijn schoen (op de afgesproken dagen, zie 1) zet. Door de spanning of hij wel een kado krijgt zou hij een nacht niet kunnen slapen. En als er geen kado is, kan je kind zich afgewezen voelen.

6. Intocht
Er is in het Sinterklaasjournaal altijd een verhaallijn dat de kans bestaat dat Sinterklaas helemaal niet aankomt. De brug kan niet open, de kade is ingestort, het water staat te laag, enzovoort. Sommige kinderen kunnen er niet van slapen. Het is oké om te vertellen dat dat verzonnen is voor de TV. Kinderen snappen dat, het doet niets af aan het verhaal/de gebeurtenis: Sinterklaas. Het is al spannend genoeg dat hij überhaupt komt.

7. Lastig gedrag

Kinderen kunnen ‘lastig’ worden. Vaak komt dit voort uit de spanning. Kinderen worden zenuwachtig, maar anders dan volwassenen begrijpen ze niet wat er met hen gebeurt. Ze uiten het (automatisch) in hun gedrag. Zeggen: “doe eens niet zo lastig”, werkt niet. Het kind weet immers niet wat het dan wél moet doen. Heb er begrip voor en probeer erachter te komen wat er aan de hand is. Praat met je kind en neem spanning weg. Je kan bijvoorbeeld samen Sinterklaas prentenboeken bekijken en zo het één en ander uitleggen.

8. Gedichten voorlezen

Voorlezen van gedichten kan verschrikkelijk zijn voor een kind dat stottert. Het kan de hele Sinterklaasavond verpesten omdat hij alleen maar moet denken wanneer hij ‘aan de beurt is’. Heb het erover met je kind, vraag of het iets is waar hij tegenaan hikt. Als dat zo is probeer samen een oplossing te vinden. Bijvoorbeeld dat een ouder het gedicht voorleest, of dat je het samen doet. Overigens, als voorlezen een dergelijk probleem is, is stottertherapie doorgaans aan te raden. Dan kan volgende Sinterklaas weer leuk zijn.

9. Stotteren

Met bovenstaande tips is het stotteren niet ineens weg. Loop je nog niet bij een stottertherapeut en vraag je je af of het misschien handig is? Vul de SLS eens in. De laatste jaren is duidelijk geworden dat je niet te lang af moet wachten. Ouders horen vaan “het gaat wel over, dat hebben veel kinderen”. Recent wetenschappelijk onderzoek laat zien dat je juist niet te lang moet wachten. Hoe langer er stotteren is, hoe kleiner de kans dat het nog weggaat. Contact opnemen met een logopedist-stottertherapeut en ‘even vragen’, kan altijd. Hier vind je de stottertherapeuten bij jou in de buurt.